موقعیت اقتصادی

موقعیت اقتصادی
آستانه اشرفیه

اوضاع کلی اقتصادی شهر

شهر آستانه اشرفیه با توجه به ویژگی های مذهبی و موقعیت استقرار ، شهری خدماتی – تجاری است در کنار بخش خدمات تجاری اقتصاد کشاورزی از جمله برنج و بادام از دیگر مزیت های اقتصادی شهرآستانه اشرفیه می باشند. برجستگی بخش خدمات شهر که بیش از ۶۵ درصد از شاغلان را به خود اختصاص می دهد به سه عامل موقعیت استقرار شهر، مرکزیت سیاسی و زوار پذیری شهر با توجه به عنصر شاخص مذهبی آن بستگی دارد. بطوریکه هر ساله ۱۰ هزاران نفر زوار در موقعیت های خاص مذهبی، مستمراً به شهر مراجعه می نمایند از سوی دیگر کلیه ادارات مرکزی شهرستان در شهر آستانه استقرار یافته و دو روز بازار هفتگی در روزهای دوشنبه و پنجشنبه در شهر تشکیل می گردد که علاوه بر روستاهای شهرستان از اقصی نقاط گیلان به شهر مراجعه می نمایند.

بطور کلی اوضاع اقتصادی شهر آستانه اشرفیه بر پایه ۵ محور بنا گردیده است:

۱- زوارپذیری شهر آستانه اشرفیه

۲- مرکز سیاسی و اداری شهرستان و استقرار خدمات برتر در شهر

۳- موقعیت استقرار مبنی بر واقع شدن در مسیر رشت – لاهیجان و راه ارتباطی برون استانی

۴- برخوردرای از دوبازار هفتگی دوشنبه و پنجشنبه

۵- مزیت نسبی در برخورداری از بادام زمینی و برنج مرغوب

۶- گسترش فعالیت های گردشگری را نیز می توان یکی از پایه های اقتصاد شهر دانست که در این رابطه فعالیت چندانی صورت نپذیرفته است.

لذا به منظور بیان روشن اقتصاد شهر به موارد فوق پرداخته می شود.

- زوار پذیری ، براساس اطلاعات جمع آوری شده از مدیریت حرم مطهر سید جلال الدین اشرف حداقل مراجعات زیارتی به شهر آستانه اشرفیه در سال به بیش از ۵۰۰ هزار نفر می رسد. که پذیرش چنین جمعیتی به قطع یقین علاوه بر نذورات نقش اساسی در اقتصاد تجاری شهر دارد. ولی برآورد دقیق از میزان ارزش افزوده حاصل از زوار پذیری بعلت فقدان اطلاعات پایه امکان پذیر نمی باشد. ولی آنچه که مسلم است این است که در صورت ساماندهی مناسب زوار و ایجاد خدمات مطلوب ارزش افزوده حاصل از زوار را می توان بیش از پیش افزایش داد.

- مرکزیت سیاسی – اداری وخدماتی ، کلیه ادارت مرکزی و خدمات برتر بر سطح شهرستان، در شهر آستانه استقرار دارد که ۲۹ پارچه آبادی در حوزه عملکرد مستقیم شهر می باشند و از سوی دیگر کلیه روستاهای پیرامونی در سطح شهرستان نیازهای اداری و خدماتی خود را از شهر آستانه تامین می کنند این امر موجب رونق اقتصادی در بخش تجاری شهر گردیده است.

- موقعیت استقرار ، اگر چه از موقعیت استقرار شهر در ارائه خدمات بین راهی به صورت نظامند بهره گرفته نشده است، ولی با این حال ارائه خدمات در طول محور رشت – لاهیجان به صورت ساماندهی نشده یکی از مزیت های اقتصادی شهر آستانه اشرفیه می باشد.

- برخورداری از بازار هفتگی ، شهر آستانه اشرفیه علاوه بر اینکه دارای دو روز بازار هفتگی است یکی از مراکز عمده فروش پیله ابریشم در سطح استان گیلان است که هر ساله خریداران و فروشندگان پیله ابریشم از اقصی نقاط ایران و گیلان بدان مراجعه می نمایند که این امر موجب رونق اقتصادی شهر و تقویت بخش تجارت گردیده است.

نکته در خور توجه اینکه روزهای بازار هفتگی آستانه اشرفیه از جمله بازارهای هفتگی شلوغ در سطح استان است که موجب رونق تجارت در شهر آستانه گردیده است.

- از دیگر مزیت های اقتصادی شهر آستانه اشرفیه در پیوند با بخش تجارت شهری برخورداری آستانه از بادام زمینی است بطوریکه در داخل شهر و حوزه پیرامونی آن باغات عمده تولید بادام زمینی قرار دارد و این امر موجب گردیده که آستانه بعنوان مرکز عمده تولیدات وفروش بادام زمینی در سطح استان باشد.

- اصناف در شهر آستانه اشرفیه:

براساس استعلام صورت پذیرفته از واحدهای صنفی شهر آستانه اشرفیه تعداد واحدهای صنفی مجاز و غیر مجاز شهر به بیش از ۱۹۰۰ واحد می رسد .

میزان و نسبت درصد جمعیت فعال در بخش های فعال مختلف اقتصادی و میزان و نسبت درصد اشتغال و نسبت بیکاری

براساس آماری رسمی در سال ۱۳۶۵ از کل جمعیت شهر آستانه اشرفیه ۱۷۷۶۷ نفر (۹۹/۷۰ درصد) در گروه سنی دهساله و بیشتر قرار داشته اند. که از جمعیت ده ساله و بیشتر ۳۰/۳۴ درصد (۶۰۹۴ نفر) شاغل و ۱۱۳۷ نفر ( ۴۰/۶ درصد) بیکار بوده اند، سهم جمعیت فعال از جمعیت ده ساله و و بیشتر معادل ۷۰/۴۰ درصد (۷۲۳۱ نفر بوده است که میزان اشتغال در جمعیت فعال ۲۸/۸۴ درصد و میزان بیکاری ۷۲/۱۵ درصد بوده است با توجه به میزان اشتغال بارتکفل ناخالص ۱/۴ و بار تکفل خالص ۱/۳ نفر بوده است.

در سال ۱۳۷۵ از کل جمعیت شهر ۲۶۵۴۶ نفر (۳۴/۷۹ درصد) در گروه سنی دهساله و بیشتر قرار داشتند که ۵۰/۳۴ درصد (۹۱۵۸ نفر) شاغل و ۷/۵ درصد (۱۳۴۶ نفر) بیکار بوده اند، سهم جمعیت فعال از جمعیت دهساله و بیشتر معادل ۷۰/۳۹ درصد (۱۰۵۰۴ نفر) بوده که میزان اشتغال در جمعیت فعال ۱۹/۸۷ درصد و میزان بیکاری ۸۱/۱۲ درصد بوده است در سال ۱۳۷۵ میزان بار تکفل ناخالص ۷/۳ و بار تکفل خالص ۷/۲ نفر بوده است.

توزیع جمعیت دهساله و بیشتر بر حسب وضع مناسب نشان می دهد در سال ۱۳۷۵ ۵۰/۳۴ درصد شاغل، ۷/۵ درصد بیکار، ۹۴/۲۶ درصد محصل ، ۵۱/۲۸ درصد خانه دار، ۴۷/۲ درصد دارای درآمد بدون کار بوده اند.

امکانات مالی اعتباری و فنی و اداری شهرداری و سایر سازمانهای موثر در عمران شهر

-امکانات مالی و فنی شهرداری و سایر سازمانهای موثر در عمران شهر

عمده ترین امکانات مالی شهرداری که در شرایط وضع موجود در تأمین هزینه های عمرانی و جاری شهری نقش دارند به شرح زیر می باشند .

۱- عوارض بر ساختمانها و اراضی شامل عوارض سطح شهر ، پروژه های ساختمانی ، مازاد تراکم ، تفکیک اراضی ساختمان ها ، معاملات غیر منقول و ….

۲- عوارض بر ارتباطات و حمل و نقل شامل بر شماره گذاری وسایل نقلیه ، مسافر و باربری ، معاملات وسایل نقلیه معاینه اتومبیل ، صدور پروانه تاکسیرانی و ..

۳- در آمد های ناشی از عوارض عمومی وصولی توسط سایر موسسات چون عوارض نفتی اسناد رسمی ، گاز ، آب بهای مشترکین ، تلفن و برق ….

۴- در آمد های حاصل از عوارض بر پروانه های کسب فروش خدمات که شامل عوارض بر پروانه کسب پیشبرد و حق صدور پروانه و عوارض محصولات محلی بوده است . با توجه به اینکه ۱۶ منبع در آمدی در این فصل در آمد تعریف گردیده است شهرداری صرفاً از عوارض پروانه کسب و پیشه و حق صدور پروانه و عوارض محصولات محلی بهره مند بوده است .

۵- در آمد های ناشی از عوارض اختصاصی مانند عوارض نوسازی ، خدمات پار کینگ ، حق بیمه حریق ، کارخانجات، دریافتی از وزارت کشور … بوده است .

۶- در آمدهای ناشی از خدمات شهری و تاسیسات شهر داری

۷- در آمدهای حاصل از وجه و اموال شهرداری که شامل سرمایه گذاری در بخش عمومی و خصوصی می باشد .

۸- کمک اعطایی دولت و سازمانهای دولتی که شامل کمک عمرانی دولت ، اعتبار خرید اتوبوس و لوازم یدکی از بودجه وزارت کشور و .. می باشد .

۹- ا عانات وهدایا و دارایی ها

۱۰- سایر منابع شامل وامهای دریافتی ، فروش اموال شهرداری … می باشد .

-امکانات تامین منابع مالی و اعتباری جدید برای دفع کمبود ها و نیاز های عمرانی شهر

نگاهی به تراز مالی شهرداری بیانگر این واقعیت است که بین در آمد های واقعی سالانه شهرداری و هزینه های آن نوساناتی زیادی وجود دارد یکی از دلایل عمده این مساله را می توان در ناکافی بودن منابع درآمدی موجود جهت پاسخگویی به هزینه های جاری و عمران شهر داری و شهر دانست .

در پاسخ به اینکه علاوه بر منابع مالی و اعتباری موجود که شهر داری از آن بهره مند می باشد به منابع جدید در آمدی قابل تعریف می باشد پاسخ به این مساله و دست یابی به راه حل منطقی در این راستا که اکثر شهر ها با شدت ضعف با آن روبرو می باشند . مساله ای ساختاری است بدین معنا که شهرداری ها اقتدار کامل جهت جذب منابع اقتصادی تولیدی حاصل از شهر را دارا نمی باشند و یا اینکه ساختار موجود شهرداری با توجه به قوانین و مقررات موجود پاسخگویی آن نمی باشد .

دومین نکته اساسی در این راستا شناسایی منابع جدید در آمدی است با توجه به کلیه بررسی های انجام شده شهرداری آستانه اشرفیه با توجه به موقعیت استقرار و ویژگی های مسافر پذیری بعلت وجود حرم مطهر سید جلال الدین اشرف و از سوی دیگر برخورداری از توان تفریحی – توریستی می تواند منابع زیر را به منابع در آمدی خود افزوده نماید .

- توسعه حرم با توجه به تغییر در مقیاس شهر ، به طوریکه توسعه حرم و ایجاد جذابیت در جهت ساخت و ساز می تواند به منابع در آمدی شهر افزوده نماید.

- تقویت خدمات رفاهی بین راهی با مدیریت شهرداری

- گسترش فضاهای تفریحی – توریستی و اعمال مدیریت شهری بر آن

علاوه بر سایر منابع در آمدی که نیاز به سرمایه گذاری و جذب سرمایه خواهد داشت جهت پاسخگویی به نیاز های توسعه و عمران شهری پیشنهادی می گردد شهرداری براساس یک سیستم تعریف شده ماهانه حق شارژ از کلیه واحد های مسکونی ، تولیدی، تجاری و خدماتی شهر از جمله بهره مندان از بازار هفتگی را در یافت نماید .

- با توجه به سابقه تاریخی شهر بسیاری از تاسیسات زیری ساختی و خدماتی در گذشته بوسیله افراد خیر و یا متولیان امور حرم مطهر در شهر آستانه صورت پذیرفته است با توجه به اینکه شهرداری در توسعه و گسترش آن نقش دارد لذا قبول بخشی از هزینه های عمرانی شهر از سوی واحد مذکور به رونق هر چه بیشتر شهر می انجامد .

-امکانات و چگونگی مشارکت مردم در فعالیتهای عمران شهر

مدیریت شهری در ایران در سطح کلان ، منطقه ای و محلی قابل بررسی و تحلیل می باشد . در سطح کلان یا ملی راهبردها ، سیاست ها و در نهایت قوانین و مقررات کلی شهر سازی و اداره امور شهر تهیه و تدوین می گردد این نقش را در شرایط وضع موجود شورای عالی شهر سازی و معماری متشکل از نمایندگان چند وزرارتخانه با واحد های ستادی ، وزارت مسکن و شهر سازی و وزرات کشور بر عهده دارند.

شورای عالی شهر سازی و معماری ایران در سال ۱۳۴۷ براساس ماده ۹۷ و ماده الحاق به قانون شهر داری ها جهت رسیدگی و پیشبرد اقدامات شهر سازی هماهنگ کردن برنامه های شهری تشکیل گردید . کلیه وزرارت خانه های موثر در توسعه و عمران شهری که به نوعی بر مدیریت شهری تاثیر دارند عضو این شورا می باشند .

وزارت مسکن و شهر سازی که وظیفه شهر سازی و تامین مسکن در شهر ها را بر عهده دارد ارتباط آن در مدیریت شهری در حوزه مدیریت و نظارت بر طرح های جامع می باشد . مهمترین وظایف این وزارت خانه در رابطه با مدیریت شهری عبارتند از ، تهیه معیار ها و ضوابط و آئین نامه های شهر سازی ، نظارت بر اجرای مراحل گوناگون طرح تفضیلی ، تهیه و اجرای طرح های عمران شهری ، تهیه طرح های ملی و منطقه ای و توسعه و عمران ناحیه و … می باشد .

وزارت کشور به عنوان یکی از قدیمی ترین وزارتخانه های کشور که پیشینه آن با عنوان بلیدیه به دوران قاجار بر می گردد . مهمترین وظایف آن در رابطه با مدیریت شهری شامل :

-صدور اجازه تاسیس و انحلال شهر داری و یا ادغام چند شهر داری تاسیس شهرداری های فصلی به موجب ماده یک قانون شهرداری .

-تصویب محدوده قانونی و حریم شهر ها به موجب تبصره یک ماده ۴ قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری به همراه وزارت مسکن و شهر سازی .

-برگزاری انتخابات شوراها به موجب ماده ۲ قانون تشکیلات شورا های اسلامی.

-صدور حکم برای شهرداران به موجب ماده ۵۲ اصلاحی قانوان شهرداری ابلاغ دستورالعمل تهیه بودجه سالانه شهرداری ها .

نهادها و سازمان های دخیل در مدیریت شهری در سطح منطقه ای یا استان جز سازمان همیاری شهرداری ها که کار کردها اصلی آن در زمینه مسائل مالی سایر سازمان ها و نهادها شبکه یا زیرگروه نهادها و سازمان های سطح کلان می باشند از جمله این سازمان ها می توان به استانداری، سازمان مسکن و شهرسازی استان، شورای عالی توسعه و برنامه ریزی و کمیسیون متشکل از نهادها استان را نام برد . این واحد در زمینه های مختلف تهیه طرح های شهر ی تغییرات بر طرح های شهری را نظارت می نمایند .

مدیریت شهری در سطح محلی بر عهده شهر داری ها و شورای اسلامی می باشد شهرداری مهمترین نهادها و سازمان های محلی در اداره امور شهرها محسوب می گردند . از سال ۱۳۷۵ به بعد با تصویب قانون شورای اسلامی و اصلاحات بعدی آن در سال ۱۳۸۲ شورای اسلامی اهمیت خاصی را در مدیریت شهری پیدا کردند . نظارت و تصویب و انتخاب شهرداری ها ، نظارت بر حسن اجرای طرح ها و مصوبات ، تصویب آئین نامه ها نظارت بر اجرای طرح ها را بر عهده دارند . در صورت مداخله دادن پارامتر های عملی و تجربی در انتخاب شورای اسلامی این نهاد می تواند نقش تعیین کننده بر توسعه شهر داشته باشد .فرمانداری و شورای تامین شهرستان از دیگر نهادهای دارای نظارت بر کلیه امور شهرستان و از جمله هدایت و مدیریت شهری می باشند .

با توجه به نگاه اجمالی به مدیریت شهری در ایران ، به عنوان ارکان های اصلی راهبردهای ، اجرایی و نظارتی و عوامل موثر در جلب مشارکت شهروندان در عمران شهری و فضای معنوی مشارکت به معنی شرکت دادن ، مشارکت در منافع و سهیم شدن در سود و زیان و یا نسبت مداخله عملی به مداخله مورد نیاز یکی از ضرورت های توسعه و عمران شهری است چرا که بدون مداخله و مشارکت دادن مردم تامین نیاز ها کنترل آن به لحاظ مادی و روانی بسیار دشوار خواهد بود .

مشارکت مورد نیاز شهروندان در امور شهری از جنبه های گوناگون زمانی می تواند در عمران شهری موثر واقع شود که بر مبنای کیفیت دخالت مردم از نوع ارادی و خود انگیخته یا برانگیخته باشد . نوع مشارکت مردم زمانی اتفاق خواهد افتاد که مردم نسبت به منافع حاصل از مشارکت از جنبه فردی و اجتماعی (شهری ) آگاهی داشته باشند و نتایج حاصل از مشارکت را در دور نمای آینده و در قالب منافع آنی ادراک نمایند . این مساله تحقق نخواهد یافت جز از طریق مکانیز مهای محرک و به کار گیری بجا آنها .

نگاهی گذرا به سیر تحول مشارکت های مردمی در شهر آستانه اشرفیه بیانگر این واقعیت که شهر آستانه به لحاظ میزان مشارکت مردمی در طول توسعه شهر آستانه نمونه ای منحصر بفرد می باشد نمونه های تاریخی مشارکت های مردمی در شهر آستانه اشرفیه به شرح زیر اشاره کرد .

-احداث بیمارستان در سال ۱۳۲۴ به رهبری حاج عبداله آستانه ای و خود یاری مردم و به همت وحید آستانه ای

-وجود انجمن خیریه در شهر آستانه اشرفیه که در امور شهر فعال بوده است .

-احداث گورستان به سال ۱۳۲۱ به خود یاری مردم و به همت وحید آستانه ای

-در گیری دائم مردم شهر آستانه اشرفیه در اداره امور شهر و ایجاد خدمات و تاسیسات شهری

-وجود سنت وقف در شهر آستانه اشرفیه

چنانکه زمینه های مشارکتی فوق نشان می دهد منابع ترغیب مردم به مشارکت را منابع قابل وثوق و مورد اعتماد مردم تشکیل می دادند با از میان رفتن منابع قابل وثوق از میزان مشارکت مردم کاسته شده است . صرف نظر از تحولات تاریخی، در شرایط وضع موجود نیز توان بالقوه مشارکت در آستانه وجود دارد و می توان از آن جهت توسعه شهر بهره گرفت.

امکانات و مشکلات جذب ،آموزش و سازماندهی نیروی انسانی متخصص در زمینه برنامه ریزی و اجرای طرحهای عمران شهر به منظور تجهیز شهر داری و سایر سازمانهای مربوط

بررسی ترکیب نیروی انسانی شهرداری آستانه اشرفیه و سازمانهای مرتبط به توسعه و عمران شهری از جمله آب و فاضلاب ، مدیریت توسعه حرم و .. بیانگر این است که در زمینه نیروی انسانی فنی ضعف نسبی در ساختار ادارای وجود دارد .

در پاسخ به اینکه امکانات و مشکلات جذب آموزش و ساماندهی نیروی انسانی متخصص در زمینه برنامه ریزی و اجرای طرحهای عمران شهر … کدامند؟ بررسی پیمایش و اسنادی بیانگر نتایجی به شرح زیر می باشد .

- با توجه به اینکه سازمان ها و نهادهای دست اندرکار امور شهری از توان مالی مناسب برخودار نمی باشند لذا جذب آموزش و سازماندهی نیروی انسانی متخصص به سختی قابل تحقق خواهد بود .

- با توجه به اینکه مراکز دانشگاهی با اهداف کاربردی می توانند مرکزیت مناسبی جهت تحقق آموزش های ضمن خدمت یا آموزش های فراگیر باشند و آستانه اشرفیه فاقد چنین مراکزی می باشد و مراکز دانشگاهی فعال در شهر فاقد زمینه های فنی باشند . لذا جذب و آموزش نیروی انسانی متخصص برای شهرداری و سازمان های مرتبط با عمران شهری تحقق پذیر نخواهد و یا اینکه تحقق پذیری آن با دشواری مواجه می باشد .

-امکان جذب نیروی انسانی متخصص در شهر داری و سازماندهی مرتبط با عمران شهری با توجه به محدودیت منابع مالی سازمان های مربوطه وجود ندارد .

مهمترین امکانت جذب و آموزش نیروی انسانی متخصص جهت توسعه و عمران شهری می توان به مورد زیر اشاره کرد .

-نزدیکی شهر آستانه اشرفیه با دو مرکز علمی و فنی رشت و لاهیجان، در صورت برنامه ریزی مناسب می توان از توان فنی مراکز فوق جهت تحقق اهداف آموزش های ضمن خدمت بهره گرفت .

-وجود نیروی انسانی تحصیل کرده دانشگاهی در شهر آستانه اشرفیه و دارای انگیزه جهت کار کردن .